X
تبلیغات
براء بن مالك انصاري - درباره ساختمان براءبن مالک

براء بن مالك انصاري

براء بن مالك انصاري

درباره ساختمان براءبن مالک

بسمه تعالی

بقعه ی براءبن مالک

     قدیمترین مزارات شوشتر مزار براءبن مالک  انصاری است و او از اکابر صحابه حضرت رسالت پناهی بود و در شان او روایت شده : بساژولیده موی گرد آلود ژنده پوش گمنام که اگر خدا را سوگند دهند حق تعالی قسم او را راست کند از جمله است براءبن مالک است . در شوشتر قبر براءبن مالک واقع است که در وقت فتح آنجا شهید شد . قدیم ترین مقبره اسلامی در شوشتر بلکه در تمام ایران آرامگاه براءبن مالک انصاری است که از شجاعان صحابه پیغمبر بوده و هنگام فتح شوشتر بدست هرمزان حاکم خوزستان در سال 17 یا 18 هجری کشته شده است . مدفن او درشمال شهر مقابل قلعه سلاسل است که از روزگار پیشین زیارتگاه مردم بوده . عمارتی که بر روی قبر او بود خراب شد و در سال هزار واندی مهدی قلی خان شاملو حاکم خوزستان آنرا تجدید بنا نمود . اما عمارت فعلی و ایوان و گنبد کاشی که برپاست از بنای دولتشاه قاجار است که در سال 1320 ساخته شده است .

      درون بقعه  در اطاقی مربع 6 ×  6  متر ضریح چوبین رنگ شده ئی قرار دارد که در درون آن ضریح قبری آجری گچ اندود و کم ارتفاع کوتاهی است . تعدادی کناره ی سنگ قبر برای ساختن سکوی ضریح مورد استفاده بنائی قرار گرفته است . اطاق بقعه در قسمت فوقانی به کثیر الاضلاع مثمنی تغییر شکل داده و سپس دائره ئی بر آن استوار شده که قاعده و پایه ی گنبد شلجمی شکل بعقه است . اطاق دارای چهار گوشواره است که یکی از آنها مدخل ورودی به بقعه . بجز گچ کاری لچکی و طاقنماهای گچی زینتی ندارد و سنگ لوح تاریخ دار دیده نشد.

      درون بقعه و گنبد داخلی به سبک ساختمانی گنبد سازی صفوی است . در بقعه به یک ایوان 4  × 7 متر باز میشود که به وسیله ی سه در کوتاه به ایوان خارج بقعه متصل است .

     سردر ایوان خارجی که به راهرو وسطی باز میشود دارای گچ بری و نقاشی نفیسی است . ایوان خارجی 5/3  × 10 متر است . عرض طاق رومی ورودی به ایوان خارجی 4 متر و طول آن تا دیوار ورودی به راهرو 6 متر است . ارتفاع طاق رومی  ورودی به ایوان خارجی که در طرفین آن دو گوشوارهی کوچک مستطیل شکل کوتاه قرار گرفته در حدود 5 متر است و با کاشی های رنگی و زمینه زرد و قهوه ئی بعد از آجرکاری تزئین شده است . بدنه ی جبهه ی شمالی که جبهه ی ورودی به ایوان خارجی است با سنگ های تراش به قطعات کوچک نما سازی شده است و بر پیشانی دو گوشواره ی کوچک طرفین ایوان ورودی دو نقش لچکی ظریف از سنگ بطور برجسته در آورده اند که بر آن یکی که در سمت راست است یک هلال مضرس سنگی محیط است بر پیشانی بالای جبهه ی ایوان چهار کلمه ی علی با کاشی زرد بر زمینه ی سبز درون یک کثیر الاضلاع در آورده اند.

     گنبد شلجمی و تقلیدی از سبک گنبد سازی صفوی است . کاشی های مربوط به دوران قاجار است . رنگ و سبک کاشی کاری مخلوطی از کاشیکاری قاجاری و تقلید از کاشیکاری اواخر عهد صفوی است . و کلمات و نقوش الله محمد علی بر مستطیل هائی که در دوره ی قاعده با خط مشکی بر زمینه ی آبی فیروزه ئی مرقع شده است منقوش است و برگرداگرد گنبد جائئ که گنبد انحناء می پذیرد یک نوار با کاشی متن سفید و خطی آبی سوره قل هوالله احد بتمامی نقش شده است .

    پنجره های نورگیر هشت عدد و درفاصله ی کتیبه ها بصورت هلالی طاق رومی قرار دارند و با کاشی مشبک ساخته شده اند . در دیواره ی شرقی بر پیشانی طاق ها و طاقنماها کاشی کاری با رنگ های مختلف و طرح های هندسی وجود دارد . قبرستان نسبتا وسعی در کنار بقعه واقع است و در ورودی به قبرستان در ضلع غربی بقعه است و تاریخ قبرها تا زمان قاجار پیش می رود.

   از کلام ابن اثیر و ابن خلکان معلوم  میشود که در زمان ایشان گنبد و بارگاه داشته و مزار  بوده در زمان شاه عباس صفوی بارگاه او خراب شده بود مهدی قلیخان شاملو که از جانب شاه عباس حاکم شوشتر شد او را عمارت نمود . مرحوم آقا سید عبدالله جزایری در فصل چهاردهم تذکره شوشتر ضمن وقایع سال 1002 هجری گوید مهدی قلیخان شش سال در شوشتر بود آثار خیر بسیار از او باقی است من جمله عمارت براء بن مالک بعد از مهدی قلیخان معلوم نیست که او را تعمیر نموده .

   زمان حکومت مرحوم محمدعلی میرزا فرزند فتحعلیشاه بقعه خراب و محتاج به تعمیر بود  مرحوم محمد علی میرزا گنبد و بارگاه وایوان و رواق حالیه را بنا نمود و اطراف او را حصار انداخت و دو گلدسته بر دو رواق او که مقابل قعله بود بنا کرد که آنها از بین رفتند و حصار او نیز خراب شد و تاریخ بنا بکاشی سیاه دور گنبد چیده شده ولی کاش ها عکس کار گذاشته شدند و تاریخ  غلط شد با ین طریق 5321 و صحیح اینست 1235 و معمار آن استاد کریم معمار ابن آقا محمد قجر بوده که در ماه رمضان 1247 در شوشتر فوت شد و در آنجا دفن شد و سنگ تاریخ او بالای در رواق گذاشته شده  در زمان پادشاهان قاجار حکام شوشتر همه ساله صد تومان مصرف تعمیر بقعه می نمودند و این صد تومان از طرف دولت بود و مرحوم محمدعلی میرزا او را قراردداده بود پس از مشروطه شدن ایران این بودجه قطع شد اهالی وجهی جمع نموده  در سال 1323 هجری تعمیر و سفیدکاری کاملی نمودند قبر بکلی فرو رفته بود خاکهای او را بالا بردند قبر را با اندازه ای پائین برده بودند که به سنگ رسیده بود . اطراف قبر را با سنگ و ساروج بسته بودند محکم نموده بودند ، در میان قبر در نمائی رو بقبله پیدا شد که در آن با سنگ و ساروج محکم بود و زیر حقابهء در مسجد بود ، معلوم شد که شبستان دیگر در زیر مسجد واقع است و جسد در آن دفن شده شاید از خوف بیرون آوردن بوده و در سال 1368 هجری کاشیهای گنبد ریخته شد و خود بقعه محتاج به تعمیر شد احقر مبلغ سیصد تومان از شوشتریهای مقیم آبادان گرفته تعمیری در آن نموده ، در سال 1372 مبلغ سیصد و هفتاد تومان از همان شوشتریهای مقیم آبادان گرفته تعمیر شد والحال هم محتاج به تعمیراست. 

 مختصری در مورد براءبن مالک انصاری (صحابه پیغمبر)

   یکی از بقاع متبرکه قدیمی و اولین بقعه ی اسلامی درایران که در سنوات گذشته مزار و مطاف بوده مورد توجه اولیاء و دارای معجزات فراوانی بوده و نیز مستجاب الدعوه هم بوده است ، بقعه متبرکه براءبن مالک انصاری است که از اکابر صحابه سید المرسلین بوده و شرح حال زندگی او در تاریخ دستنویس مرحوم والاحضرت حجه الاسلام آشیخ محمد مهدی شرف الدین (قدس سره ) چنین آمده است :

1- اصل و نسب براءبن مالک : براء بن مالک بن نظربن ضمضم بن زید بن حزام بن جندبن عامربن غنم بن عدی بن نجار الانصاری .

2- نام مادر : ام سلیم دختر ملحان زن ابی طلحه و به گفته ابن کثیر شامی ام حزام ملیکه نام او بود.

3- نام برادر پدری مادری : انس بن مالک معروف است .

4- مقام و مرتبت او : در تنفیح والمقال جلد اول صفحه 162 طبع نجف گوید شیخ او را از صحابه پیغمبر(ص) شمرده و گفته است در غزوه خندق حاضر بود و در فتح شوشتر کشته شدو علامه در خلاصه از ابن اثیر نقل نموده و اسد العابه است که حاضر در غزوه احد و کلیه غزوات حضرت پیغمبر(ص) شد مگر غزوه بدر ، شخص شجاع و با جراتی بود و ذکر نمودند که کشته شد در روز فتح شوشتر سال نوزدهم یا بیست و سوم بعد از کشتن صدنفر مبارز که بدست خود کشت غیر ازآنها که در کشتن ایشان با مسلمین مشارکت داشت.

براء یکی از شجاعان و فوارس بود . صاحب حلیه با اسناد خود از مصعب بن سلیم و او از انس بن مالک که گفت رسول خدا فرمود: رب ذی طمرین لایوبه اله واقسم علی الله الابرء ه منهم البراءبن مالک .

چون روز فتح شوشتر مسلمانان به تنگ آمدند به براء گفتند خدا را قسم ده به پروردگارت که فتح نصب ما شود براء دعا کر و گفت : خدایا تو را قسم می دهم مسلمانان را بر کفار نصرت ده و مرا به پیغمبر (ص) ملحق کن خلاصه وجود اقداس وی در حال حیات و بعد ازوفات ملجا خاص عام ووسیله وصول  به مقاصد عالیه و حوائج کاسیه است . پس اگر اخوان مومنین همت نمایند و بارگاه و مرقد شریف این بزرگوار را بازسازی و مرمت نمایند و مکرر به زیارت بیایند و تعظیم و تکریم نمایند البته به فیوضات کثیر و مقامات عالیه خواهند رسید سبب خیر و برکت در مال و جان و اولاد و میمنت د امور و وسعت رزق خواهد شد.

(والسلام علی من اتبع اهدی و الحق ) (الاحقر: محمدعلی شرف الدین )هیات امناء استانه متبرکه برابن مالک انصاری شوشتر

آستانه متبرکه براءبن مالک انصاری در استان خوزستان شهرستان شوشتر است .

     بنای ساختمان :

گنبد و بنای تاریخی که احداث گردیده در دوره قاجاریه :

نام اثر           :  بقعه ی براءبن مالک

شماره ثبت  :  فهرست آثار ملی 2447

تاریخ ثبت   : 18/8/1378

 قدمت اثر    : صفویه و قاچاریه

سازمان میراث فرهنگی و صنایع دستی و گردش گری استان خوزستان

 سند مالکیت

تاریخ و اسم و نام خانوادگی و شماره شناسنامه و تابعیت مالک

تاریخ ثبت                 :  هفدهم شهریور ماه یکهزارو سیصدو هشتادو هشت               

اسم و نام خانوادگی  :  بقعه ی براءبن مالک  به نمایندگی اداره اوقاف و امور خیریه شوشتر

شماره دفترچه مالکیت  : 0088047/ الف/16-88

شماره ملک     :  3711 باقیمانده

شماره دفتر     : 104

کد                    : (126) اختصاصی (1-83) ت

شماره ثبت     : 20735

شماره صفحه  : 385

ملک و محل آن : ششدانگ بقعه براءبن مالک پلاک سه هزار نفتصدو یازده اصلی واقع در بخش یک شوشتر بمساحت پنج هزارو نودو هشت متر و هشتاو شش صدم متر مربع.

موقعیت جغرافیائی :

راه های ورودی به آستانه:

از شمال به مسجد عباس خان وخیابان شهید کلکران

از جنوب به خیابان شریعتی  

از مشرق به خیابان سنگفرش

از مغرب به خیابان برابن مالک به سمت کوی دلدل  

 

اشعار داخل ساختمان :

درعهد عدل سلطنت دولت عجم                                 این بارگاه زد به سپهر برین علم

این بقعه شریفه براءبن مالک است                               کفراشته به عرش برین زین مکان خیم

طاق رواق قدس  براء کز شکوه                                      پشت سپهر از پی تعظیم اوست خم

در روز فتح قلعه شوشتر شهید شد                              براءبن مالک آن ملک شوکت حشم

چون مستجاب الدعوه بود آن امیر قوم                   قبرش مطاف خلق جهان شد نه بیش و کم

سردار فتح لشکر اسلامیان بود                                    زوار اوست قطب زمان مهدی امم

هر بامداد مهر درخشان او به شتیاق                            جبهه ساخت براین کاخ محترم

چون این امیر لشکر اسلام درعرب                               مام زمان نه زادو نه پرورد در عجم

تعظیم کن که مرقد براء بن مالک است                         اینجا بود مزار خدیو ملک خدم

خواهی اکر شود دعوت تو مستجاب                              بنمای  رو به این بارگه مسیح دم

قربان خاک پای کس که که از ره ادب                           در بارگاه مکرمت او نهد قدم

مبارک است وهمایون کز توجه حق                              همواره پرفرو سایه هما اینجاست

تبارک الله از این درگه کمال و جلال                             که بارگاه امید شه و گدا اینجاست

چنان قلوب خلایق باو شده مایل                                  که گوائیا همه کاهند و کهربا اینجاست

حبیب خالق رازق طبیب حاذق خلق                            که میکند همه درد تورا دواینجاست

جاروب آستان جلالش کشد مدام                                        مهدی پاکزاد حسن خادم حرم

این رواق بهتر زباغ خلد شد گلش ارم

متوفیان در آستانه :

1- خاندان شرف الدین  مرحوم آخوند ملا باقر ، شیخ اسداله ، آشیخ محمد حسن که ایشان نابینا و طبیب روحانی بوده و هرکس به حاج ملاعلی طبیب مشهور مراجعه می کرد و از طبابت آن عاجز میماند ، حواله به پنچ تن آل عبا توسط شیخ محمد حسن که از چشم نابینا و روحی بینا داشت حواله می داد و پس از سه مجلس مریض آنها شفا پیدا می نمود. والده همسر شیخ محمد حسن شرف الدین و یکی از زنهای آنها مادر آسیه اسداله بود که بنام حاج خانم مشهور و یکی از خیرین زمان خودش بود.

2- خاندان سادات کلانتری  ، آشکراله خان کلانتری بوده که معنویت خاصی داشته.

3- خاندان  وفائی که شغل آنها در آن زمان صابون پزی داشته و معنویت خواصی داشته اند .

ساختمانها وفضای آستانه :

1-    دو باب سالن با امکانات کامل که در اختیار اداره اوقاف شهرستان قرار گرفته .

2-  یک باب سالن در قسمت مشرق بنام مهدیه براءبن مالک جهت برگزاری جلسات مذهبی

3-   یک باب منزل سرایداری جهت آستانه.

4-  چهاربابت اطاق جهت دفترآستانه و سه باب دیگر دراختیار اداره اوقاف

5-   سرویسهای بهداشتی ، وضوخانه،آبسرکن و حمام .

6-   فضای سبز (نخل ، کنار)

  برنامه های مراسمات مذهبی :

1-  از قدیم ایام در روز تاسوعای حسینی (ع) کلیه دسته جات زنجیر زنی و سینه زنی از نقاط شهر به آستانه وارد میشود و نسبت به برگزاری روز تاسوعا به عزاداری می پردازند.

2-  برگزاری روضه خانی در دهه اول ماه محرم در آستانه .

3-  برگزاری زیارت عاشورا در شبهای جمعه .

4-  برگزاری شب شام غریبان .

5-  برگزاری کلیه مراسمات که با هماهنگی اداره اوقاف از طریق هیات ها و ادارات شهرستان اجراء گردد.

مطالب جمع آوری شده :

1-    تذکره شوشتر ، سید عبدالله شوشتری کلکته 1343 هجری قمری ، ص 15

2-  نسخه ی خطی بضاعه مزجاء ،سید عبدالحسینی موسوی ، ملکی کتابخانه ی ملک

3-  تاریخ جغرافیائی خوزستان ، سید محمد علی امام شوشتری .

4-  یاداشت هایی دست نویس شیخ محمد مهدی شرف الدین شوشتر در مبحث آثار مذهبی شوشتر.

+ نوشته شده در  یکشنبه بیست و چهارم بهمن 1389ساعت 22:54  توسط برامالکی  |